Brak możliwości dochodzenia bezpodstawnego wzbogacenia przy trójstronnych relacjach umownych
Sąd Najwyższy uznał, że roszczenie z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia nie może być skutecznie dochodzone przez podmiot, który stał się właścicielem mienia, jeżeli korzystanie z niego przez drugą stronę wynikało z trójstronnych relacji umownych i było tolerowane przez poprzedniego właściciela.
Co orzekł sąd
Roszczenie z bezpodstawnego wzbogacenia jest wykluczone, gdy istnieje inna podstawa prawna do przywrócenia równowagi majątkowej, np. stosunek umowny lub przepisy o ochronie własności.
Jeśli korzyść została uzyskana kosztem poprzedniego właściciela (np. Gminy), roszczenie z tytułu wzbogacenia nie przysługuje podmiotowi, który został poszkodowany pośrednio.
W przypadku korzystania z cudzej rzeczy po zakończeniu umowy, rozliczenia powinny odbywać się na podstawie przepisów o ochronie własności, a nie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu.
Zgoda właściciela na korzystanie z rzeczy przez inną osobę może wykluczać charakter bezpodstawny wzbogacenia.
Praktyczne wnioski
Przed wystąpieniem z roszczeniem o bezpodstawne wzbogacenie należy zbadać, czy korzystanie z mienia nie było uzgadniane z poprzednim właścicielem.
Należy zweryfikować, czy korzyść uzyskana przez drugą stronę jest bezpośrednio powiązana z uszczerbkiem aktualnego właściciela, czy raczej z uszczerbkiem poprzednika prawnego.
Ryzyka i ograniczenia
Ryzyko oddalenia powództwa o bezpodstawne wzbogacenie w sytuacjach, gdy korzystanie z mienia wynikało z wcześniejszych, trójstronnych porozumień.
Błędne oparcie roszczenia na art. 405 k.c. zamiast na przepisach o ochronie własności (art. 224-225 k.c. w zw. z art. 230 k.c.) w przypadku nie wydania mienia po wygaśnięciu umowy.
Dane publikacji
- Identyfikator
- V CSK 609/18
- Status
- Published
- Jurysdykcja
- Polska
- Data publikacji
- 16 października 2020